Rechterhersenhelft gedreven leiderschap

Gamification, ludodidactiek en leiderschap | Velites blog over implementatie, interactie en leiderschap

Leiderschap en je rechterhersenhelft

Traditioneel leiderschap richt zich met name op onze linkerhersenhelft. Deze kant is verantwoordelijk voor onze logica, ons rationeel denken en onze analytische vaardigheden. Volgorde, details en nummers vormen de kern. Echter, deze linkerhersenhelft gerelateerde taken worden steeds meer overgenomen door computers en robots. Dus om je klaar te maken voor de toekomst zul je je rechterhersenhelft moeten (her)activeren. Deze helft van onze hersenen richten zich op emoties, muziek, ritme, verbeelding en spel. Hoe kunnen we nu zorgen dat we hier actiever in worden?

A Whole New Mind

Eén van de grootste namen op het gebied van onderzoek rechterhersenhelft is Daniel Pink. Hij schreef in zijn boek ‘A Whole New Mind’ waarom mensen die meer gebruik maken van hun rechterhersenhelft de toekomst zullen domineren. De 20e eeuw was voornamelijk gebaseerd op de kenniseconomie. Het was het informatietijdperk waar de mensen gericht op de linkerhersenhelft domineerde. Maar door automatisering en outsourcing worden deze taken steeds meer overbodig. We zijn beland in een nieuw tijdperk dat Pink ‘The Conceptual Age’ noemt. In dit tijdperk zijn de innovatieve mensen en de mensen met veel empathie de belangrijkste schakels in onze samenleving.

Homo Ludens

Pink beschrijft zes essentiële rechterhersenhelft gerelateerde eigenschappen die horen bij het nieuwe tijdperk. Eén daarvan is spel. Zoals Pat Kane, auteur van The Play Ethic, schreef: “Het spel van nu is het werken van de laatste 300 jaar: het is de manier van weten, doen en waarde toevoegen.” In zijn beroemde werk Homo Ludens, beschrijft Huizinga de noodzaak van spel voor onze maatschappij en de ontwikkeling van onze cultuur. Huizinga noemt daarbij een aantal eigenschappen van spel:

  • Het is een expressie van iemands vrijheid;
  • Het is iets buiten ons normale leven om;
  • Het heeft een magische cirkel waarin je vrij bent om te experimenteren;
  • Het geeft overzicht door de regels van het spel.

Gamification en ludodidactiek

Je hebt misschien wel eens gehoord van gamification. Renger en Hoogendoorn omschrijven in hun boek ‘Ludodidactiek’ gamification als: het toevoegen van spelonderdelen aan iets dat al bestaat, om het zo meer aantrekkelijk te maken. Denk daarbij aan high scores, badges en punten die je kunt verdienen. De spelelementen staan binnen gamification op zichzelf. Er is geen interactie met de inhoud, maar zijn gewoon toegevoegd aan bestaande content. Denk hierbij aan een wiskundetoets waarbij je in plaats van je eigen resultaten, alle resultaten van iedereen op een leaderboard krijgt te zien, zodat er meer competitie ontstaat.

Ludodidactiek – soms ook serious gaming genoemd – gaat een stap verder. Bij ludodidactiek wordt teen programma ontwikkeld op basis van bepaald gedrag dat je wilt zien bij de spelers. Daarbij worden alle elementen van game design in ogenschouw genomen, maar anders dan bij gamification, gaat het bij ludodidactiek om:

  • Spelelementen die interactie hebben met de inhoud;
  • Spelelementen die niet op zichzelf staan;
  • Extrinsieke motivatie die verschuift naar intrinsieke motivatie;
  • Het verhogen van de retentieratio van het geleerde;
  • Game-based learning: het leerdoel staat centraal en het speldoel moet helpen om het leerdoel te bereiken.

David Shaffer is een pionier op het gebied van het toepassen van spel in onderwijs. Hij praat over serious games als iets dat veel meer is dan alleen het leuk maken van een toets. Je kunt je toets nog zo mooi maken met badges, punten en high-scores, uiteindelijk is het nog steeds dezelfde toets. Shaffer vergelijkt dit met broccoli gedompeld in chocolade. Het uiterlijk lijkt anders, maar de kern is nog steeds hetzelfde. Daarom is het belangrijk bij het ontwerpen van serious games en het toepassen van ludodidactiek dat je werkt vanuit een bepaald gedrag dat je tot stand wilt laten komen. Dit voorkomt dat je broccoli in chocolade aan het dompelen bent.

Lean forward

Spelen helpt om je rechterhersenhelft te ontwikkelen en via ludodidactiek kun je zelf je gedrag aanpassen door het gebruik van game design. Er zijn verschillende spellen om je rechterhersenhelft te trainen, maar ik ben van mening dat wanneer je het lean forward principe toepast je het meeste eruit haalt. Het lean forward principe gaat ervanuit dat je invloed hebt op een proces. Dit kan bijvoorbeeld bij het maken van een schilderij, bij een boek dat je aan het schrijven bent of bij een serious game die je speelt. Dit zijn voorbeelden die je kunt gebruiken om je rechterhersenhelft te activeren, iets dat zo noodzakelijk is in de 21e eeuw.

Vier met ons mee

Vier met ons mee - Velites blog over implementatie, interactie & leiderschap

19 september: om niet te vergeten

We vieren veel dingen: kerst, een bruiloft, de komst van een baby of wanneer we afstuderen. Speciale dagen zoals deze zijn gemarkeerd in onze agenda zodat we ze niet vergeten. 19 September wordt zo een dag. Niet alleen omdat ik dan jarig ben, maar ook omdat we gaan starten met het Velites Online Leadership Program.

Voordelen van vieringen

Het vieren van speciale gelegenheden is van alle tijden en kent veel voordelen. Deze voordelen zijn universeel, voor iedereen hetzelfde en zie je bij zowel kleine als grote feesten. Wanneer je als één land viert dat het voetbalteam het WK heeft gewonnen, zul je een verenigd land zien vol trotse mensen. Iets vieren geeft ons een goed gevoel, een gevoeld van blijdschap en een ontspannen gevoel (even los van de stress op de dag voor je verjaardag met alle boodschappen enz.). En iets vieren komt ook je fysieke en geestelijke gezondheid ten goede.

Waarom vieren we iets

Duik je in de filosofie, dan raak je de kern van vieringen: het waarom. Hannah Ahrendt spreekt in haar boek The Human Condition over een kunstmatige overeenkomst tussen mensen. In een korte video relateert Boris van der Halm dit aan het vieren van speciale dagen zoals kerst. Hij redeneert dat het vieren van speciale dagen ons helpt om beloften na te komen. Daarnaast geeft het zekerheid in een onzekere wereld: zekerheid waar de mens zoveel mogelijk naar op zoek is.

Het achterliggende idee van het vieren van het leven is gebaseerd op het concept van het individu. Ons leven is een reis waarin we slechte en goede momenten beleven. Speciale gebeurtenissen dienen als mijlpalen tijdens deze reis. Het geeft een kans om even te stoppen en te reflecteren op je leven. Een verjaardag is niet zomaar een feestje, het laat zien dat je ertoe doet.

Hoe vieren we

Als we iets vieren kunnen we dat doen met veel toeters en bellen, maar we kunnen het ook klein houden. Op het werk vieren we de grote doelen die we hebben bereikt, een recordmaand aan omzet of een 100-jarig bestaan. We kopen cake voor de afdeling of sturen iedereen een persoonlijk bericht. Deze laatste is vooral belangrijk. Door iemand een persoonlijk bericht te sturen geef je hem of haar het gevoel dat hij of zij ertoe doet.

Zo had ik eens voor Sinterklaas voor ieder teamlid een persoonlijk rijm gemaakt. Het kostte me heel veel tijd om dit te doen, maar de waardering van het team was enorm. Met verjaardagen is het iets anders. Dat hangt van de persoon af die jarig is: viert hij of zij het groot, klein of helemaal niet? Maar op z’n minst kun je iemand die jarig is een berichtje sturen om hem of haar en fijne verjaardag te wensen.

19 September

Terug naar 19 september. Waarom is dit een dag om te noteren in je agenda? Zoals ik al zei is het de startdatum van het Velites Online Leadership Program en mijn verjaardag. Maar er is meer dan dat. Op 19 september vindt ieder jaar het bloedwonder plaats van Januaris van Napels. Hij was de tweede bisschop van Benevento in Italië en levend verbrand en gemarteld tijdens de Christelijke vervolgingen. Ieder jaar op 19 september wordt met zijn gestolde bloed geschud, waarop het weer vloeibaar wordt. Bloed weer vloeibaar laten worden is een teken van verandering, een teken van leven, een teken van een nieuwe start en een teken dat niets lijkt wat het is. Als je dan kijkt naar hoe de Velites in de maatschappij stonden, dan zie je veel vergelijkingen.

Vier mee

Het Velites Online Leadership Program is zo ontwikkelt dat je de dingen die je leert moet toepassen om verder in het programma te komen en te slagen. Via werkboeken, leiderschap filmpjes, vraag- en antwoordsessies, en meer, leer je de beginselen van leiderschap. Maar het belangrijkste is om het te gaan implementeren. Dit doen we via ‘playful learning’: een van de beste leermethoden. Het programma duurt zes maanden en is speciaal ontwikkeld voor huidige en toekomstige leiders. Wil jij meedoen? Registreer je dan nu via onze website en vier samen met ons de startdatum: 19 september.

Taal: meer dan woorden

Hoe zet jij taal in? - Velites blog over implementatie, interactie & leiderschap

Taal: meer dan woorden

Misschien ben je net terug van een vakantie in het buitenland. Met een beetje geluk spraken ze op de plek van bestemming Engels of een andere taal die je beheerst. Zo niet, dan maakte je gebruik van het nodige handen en voetenwerk om een excursie te boeken, een ticket te kopen of een tafel te reserveren in het restaurant. Want uiteindelijk kunnen we op heel veel manieren communiceren met elkaar.

Vormen van taal

We kennen veel soorten taal. Zo spreken we van de taal van de liefde, gebarentaal, lichaamstaal, gesproken en geschreven taal. Via al deze vormen van taal zijn we in staat om met elkaar te communiceren. Vaak staat een vorm niet op zichzelf. Wanneer we in gesprek zijn met een collega gebruiken we woorden om ons uit te drukken, maar spelen lichaamstaal en de context van de boodschap ook een belangrijke rol in de communicatie. Als je iets heel enthousiast verteld, komt dat heel anders op iemand over dan wanneer je onderuitgezakt op je bureaustoel zit. Een gesprek aangaan met een collega in de kantine is anders dan dat je een gesprek voert met je directeur: de context kan invloed hebben op de manier van communiceren.

Interactie

Taal is het middel voor interactie. Een wisselwerking of reactie kan niet plaatsvinden zonder taal, ongeacht welke vorm. Of het nu handen en voetenwerk is dat wordt gebruikt, een Whatsapp bericht dat wordt verstuurd of een gesprek dat wordt gevoerd. De zender zal een reactie verwachten van de ontvanger. Dit kan een bericht terug zijn, een gevoel dat ontstaat bij de ander bij het lezen of horen van het bericht of de ontvanger kan overgaan tot actie. Een verkeerslicht dat een rood signaal uitstraalt zal verwachten dat de ontvanger zal stoppen voor het licht.

Invloed van taal op anderen

De manier waarop taal wordt ingezet heeft invloed op anderen. Word jij blij als je manager alsmaar uitstraalt dat hij of zij het druk heeft en geen tijd voor je heeft? Wat als je na een rotdag thuiskomt en je met je partner erover spreekt, maar hij of zij is lijkt er niet echt bij te zijn? Hoe voelt dat? Je zult je nietig voelen, waardeloos en niet begrepen. Maar het omgekeerde kan ook. Hoe voelt het als je onverwacht een kaartje ontvangen van een vriendin, gewoon zomaar? Of wanneer je thuiskomt en je partner heeft een mooie bos bloemen voor je gekocht, gewoon om je even op te beuren? Of je manager nodigt je uit voor een kop koffie, gewoon om eens even bij te praten? Je krijgt een positief gevoel, het gevoel dat je ertoe doet.

Invloed van taal op jezelf

De zender heeft dus invloed op de ontvanger door de manier waarop taal wordt ingezet. Maar dat taal ook de zender zelf kan beïnvloeden bewees Amy Cuddy in haar onderzoek. In haar Ted Talk geeft zij aan dat er een relatie bestaat tussen de manier waarop je je laat zien en de hoeveelheid van testosteron en cortisol in je hersenen. Als je je goed uitstrekt en groter maakt voel je je zekerder van je zaak. Terwijl je je juist onzekerder wordt op het moment dat je je kleiner maakt.

De universele taal

Lichaamstaal lijkt misschien universeel, maar toch is dat niet altijd het geval. In het ene land is het opsteken van een duim een goed teken, maar dat hoeft niet zo te zijn in een ander land. In het ene land wordt het kijken in de ogen van de ander gewaardeerd tijdens de communicatie, terwijl in andere landen juist het neerkijken laat zien dat je respect hebt voor de ander. Woorden, symbolen en lichaamstaal zijn dus verschillend te interpreteren. Toch hebben we wereldwijd éénzelfde gave. Er is één taal waar we allemaal, waar ook ter wereld, extreem goed beheersen: de taal van de afbeeldingen. In zijn Ted Talk geeft Christoph Nieman aan dat het gebruik van afbeeldingen waar ook ter wereld hetzelfde wordt gelezen. De afbeelding zelf hoeft ons niet alles te vertellen. We vullen de missende elementen zelf in op basis van onze interactie met de afbeelding en de vragen die we onszelf stellen. Zo ontstaat de dialoog.

Interactie en communicatie zonder woorden

Hoe vaak kreeg je een Whatsapp bericht of een e-mail welke totaal anders overkwam dan de zender had bedoeld? Hoe vaak heb jij bewezen dat je een taal niet hoeft te beheersen om met iemand te communiceren? Kortom: wat is de waarde van geschreven en gesproken taal als onze universele taal die van de afbeeldingen is? Moeten we dan voortaan zonder woorden gaan communiceren en overgaan op beeld? Nee, dat niet. Frida Steurs schreef in haar boek ‘Taal is business’ over de economische waarde van het geschreven en gesproken woord. Met het gesproken en geschreven woord kunnen we bijvoorbeeld zeer complexe processen beschrijven en overbrengen. Ook kennis ontwikkelen en verspreiden gaat niet zonder taal.

Maar in plaats van alleen het geschreven en gesproken woord te gebruiken stel ik voor om meer naar de andere vormen van taal te kijken en deze toe te passen in onze interacties. Wil je meer weten over interactie? Meld je dan nu aan voor het Velites Online Leadership Program.

De eerste keer

De eerste keer - Velites blog over implementatie, interactie & leiderschap

De eerste keer

We zijn druk bezig met de verbouwing van onze oude boerderij. Dit keer is de open schuur aan de beurt. Niet geheel gepland, maar wel nodig met alle dakpannen die door een rot dak naar beneden dreigen te komen. We doen alles zelf en daarbij ook veel dingen ook voor het eerst. Een stenen muur netjes slopen, de muur weer vlak maken en verstevigen, de potdekseltechniek onder de knieën krijgen: alles hoort erbij. Elke dag leren we weer iets nieuws. Hoe vaak leer jij nieuwe dingen?

Een gevoel van overwinning

Wanneer heb jij voor het laatst iets voor het eerst gedaan? Weet je nog toen je voor het allereerst een online bestelling deed, voor het eerst ging autorijden of voor het eerst een presentatie moest geven op school? Hoe spannend was dat? En hoe voelde dat toen je daarin slaagde? Voor mij is het elke keer weer een gevoel van overwinning als ik iets heb geleerd wat ik nog niet eerder wist. En ook wanneer ik iemand iets kan leren wat tot dan toe nog onbekend terrein was voor die ander.

Iedereen kan alles leren

Nieuwe dingen leren kan tegenwoordig heel gemakkelijk. Wil je leren breien? Sla er eens een paar YouTube filmpjes op na en begin. Wil je een website bouwen? Lees diverse blogs en je kunt starten. Het maakt niet uit wat je al weet of niet: iedereen kan alles leren. En daar geloof ik ook heilig in. Misschien is de een beter in turnen dan de ander, maar met de juiste hoeveelheid tijd die je erin steekt zou iedereen moeten kunnen turnen. We worden niet allemaal de nieuwe Epke Zonderland, maar kunnen zeker wel na een aantal keer oefenen een salto doen.

Op het werk

Ook op ons werk leren we steeds nieuwe dingen, misschien zonder dat we het door hebben. Denk eens aan een nieuw systeem dat wordt geïmplementeerd. Dat maakt dat je iets nieuws moet gaan leren. En wat doe je dan? Ga je naar een expert voor uitleg? Onderneem je geen actie omdat het oude systeem ook nog prima werkt? Of ga je zelf op onderzoek uit? Hoe ontdek jij de nieuwe dingen?

Preparatie

Ikzelf houd ervan om op onderzoek uit te gaan. Daarbij steek ik veel tijd in de voorbereiding. De preparatiefase is de belangrijkste in het proces van het leren van nieuwe dingen. Als ik wil gaan turnen en een salto wil gaan maken, zal ik filmpjes gaan kijken over de techniek van een salto. Als ik een nieuw systeem onder de knie wil krijgen zorg ik dat ik voor de implementatie al aan testrondes mee kan doen. En als ik een stenen muur weer vlak moet zien te krijgen, zoek ik op YouTube voor instructiefilmpjes of vraag ik bevriende metselaars voor advies.

Gewoon doen

Gaat dat dan altijd goed? Nee, voorbereiden is één, de uitwerking is een ander verhaal. De kern hiervan is: wees niet bang om te falen. Denk niet dat na het kijken van een filmpje op YouTube de beste metselaar wordt die er bestaat. Denk niet na testrondes dat je meteen alles van een systeem begrijpt. Maar als je het niet doet, leer je ook niets nieuws. Zoals Michelle Obama zei: “Just try new things. Don’t be afraid. Step out of your comfort zones and soar, all right?” Dus doe mee met het Velites Online Leadership Program en leer via de beginselen van ‘playful learning’ op een nieuwe manier je kennis toe te passen in de praktijk. Wil jij je leiderschapskwaliteiten naar een volgend niveau tillen? Geef je dan nu op via deze link.

Leeftijd leider

Leeftijd van een leider - Velites inzichten over implementatie, interactie en leiderschap

Hoe oud is een leider?

Er is een wet waarin de minimumleeftijd om alcohol te mogen drinken wordt bepaald, de leeftijd voor roken, voor gokken, de leeftijd die je nodig hebt om te kunnen trouwen of om auto te rijden. Maar op welke leeftijd ben je klaar om leider te worden?

Geboren of gemaakt?

Om deze vraag te kunnen beantwoorden zullen we eerste moeten kijken naar wat er nodig is om een leider te worden. Dit leidt ons meteen tot de discussie: worden leiders geboren of gemaakt? Er is op dit vlak veel onderzoek gedaan en er zijn nog steeds verschillende kampen. De stelling die het beste bij mij past is om het te zoeken in een combinatie: leiders worden geboren en daarna gemaakt. Er zijn mensen die van nature de ambitie hebben om andere te inspireren, die een duidelijk doel voor ogen hebben, die makkelijk zijn in omgang en niet bang zijn voor veranderingen. Maar leiderschapstraining en levenservaring zullen je helpen om in een leiderschapsrol te groeien.

Leiderschapskwaliteiten

Maar welke kwaliteiten heeft een leider nu nodig? Als we dat weten kunnen we vaststellen op welke leeftijd je deze kwaliteiten ontwikkeld. Roselinde Torres stelt in haar TED Talk drie vragen die je leiden naar succesvolle leiders in de 21e eeuw. De eerste vraag gaat over hoe je je agenda indeelt. Dit om te bepalen of je bent voorbereid op verandering of reactief werkt. De tweede vraag gaat over de diversiteit binnen je netwerk. Krijg je het vertrouwen en de medewerking van mensen die compleet anders zijn dan jij? En als laatste: ben je niet bang om je oude strategieën in de kast te gooien? Denk je aan nieuwe strategieën en technieken om dingen anders en beter te doen, in plaats van een succesvolle strategie uit het verleden continue toe te passen? Kijkend naar deze drie vragen denk ik dat je veel leert op school als je nog jong bent. Maar ik geloof dat hoe meer je oefent, hoe beter je wordt.

3 generaties op de werkvloer

Om impact te kunnen maken heeft een leider volgers nodig. Je hebt misschien wel de video gezien waarin één danser begint en één volger krijgt, en waarbij vervolgens de rest van de groep ook gaat dansen. Maar met drie generaties op de werkvloer moet je je misschien afvragen of er genoeg mensen zijn om die eerste volger te willen worden. Zijn zij in voor een nieuwe uitdaging, maar nog belangrijker: vertrouwen ze je genoeg om vervolgens te beslissen dat ze meedoen en je gaan volgen?

Nadelen voor een jonge leider

Onderzoek wijst uit dat het voor leiders jonger dan 40 jaar oud moeilijker is om volgers te krijgen. Werknemers accepteren ze minder als leidinggevende vergelijken met ouder leiders. Dit heeft te maken met de gedachte dat een jong iemand een tekort heeft aan expertise en status. Expertise en status is iets dat met de jaren komt. Maar betekent dit dan dat het onmogelijk is om op jonge leeftijd een leider te zijn?

De leeftijd van een leider

Onze jongste wereldleider is 33 jaar oud en oprichters van Spotify, Airbnb en Facebook zijn allen onder de 35 jaar. Maar tegelijkertijd zijn we ook veel CEO-posities gevuld met mensen van 50 jaar en ouder. Is een oudere CEO nu beter gezien zijn of haar levenservaring? Of heeft de jongere leider uiteindelijk dezelfde ervaring, maar opgedaan in een veel korter tijdsbestek? Wat we ook niet moeten vergeten is dat er een verschil is tussen je echte leeftijd en hoe je je werkelijk voelt. En je kunt ook iemand hebben die er jong uitziet, maar in werkelijkheid veel ouder is en visa versa. Expertise kun je leren, status verdien je, ongeacht je leeftijd.

Een leven lang leren

Een leven lang leren

Toen ik in Amsterdam studeerde was ik gefascineerd door een dame van 78 jaar oud die vooraan in het college zat te werken om haar diploma rechten binnen te slepen. Ze hoefde niet meer te werken en hoefde zich voor niemand meer te bewijzen. Ze volgde de master puur uit interesse en volgde haar interne motivatie om dingen te ontdekken.

“Een leven lang leren” verder lezen

De energie van gewoontes

De energie van gewoonten - Velites blog over implementatie, interactie & leiderschap

De energie van gewoontes

We krijgen meer en meer datacenters, waardoor we meer en meer energie nodig hebben. We richten ons op manieren waarop we energie op een groene wijze kunnen genereren, maar dit alleen is niet genoeg. Specialisten zeggen dat in te de toekomst niet het genereren van energie een probleem is, maar veel meer het transport ervan. Wat kunnen we doen om in de toekomst genoeg energie beschikbaar te hebben?

“De energie van gewoontes” verder lezen